• Carine Bex

TOMATENLIEFDE

Bijgewerkt: okt 20



Als je in de wereld van de tomaat duikt, zie je al snel dat de variatie in kleuren, vormen en smaken eindeloos is. Het was bij mij liefde op het eerste gezicht.

Er zijn hier al heel wat soorten de revue gepasseerd.

Na een aantal jaren moestuinieren, begint mijn kistje met tomatenzaden aardig uit te puilen. Steeds zie ik weer andere mooie tomaten die ik nog aan mijn collectie toe wil voegen.


Keuzestress


Het is ieder voorjaar een geschuif met zakjes. Die wel, die niet, deze mischien , die zowiezo en deze zeker! Om dan de volgende dag toch weer wat zakjes van de ene naar de andere stapel te verhuizen.

Een aantal favoriete soorten zaai ik ieder jaar opnieuw. Daarnaast wil ik altijd nog zoveel mogelijk nieuwe soorten uitproberen. Het moet uiteindelijk een mooie variatie worden in zowel kleur als vorm.

En wat de smaak betreft: hoe zoeter, hoe liever. Maar dat is natuurlijk een persoonlijke kwestie en voor iedereen anders.

Dit jaar zijn het 38 verschillende soorten geworden.



Alleen de Lucky tiger is op mysterieuze manier verdwenen.

Van iedere soort zaai ik vijf zaadjes, waarvan uiteindelijk maximaal drie planten in de kas of de moestuin terecht komen. De rest van de planten geef ik met veel plezier aan vrienden.

Ik ga je kennis laten maken met de soorten die ik dit jaar gezaaid heb. Helaas heb ik niet van iedere soort een naam. Simpelweg omdat ik het soms niet weet. Als ik op vakantie een tomaat op de markt koop die erg is de smaak valt, dan bewaar ik de zaden om ze de zomer daarna zelf te kweken. Meestal heb ik geluk en komt er exact dezelfde tomaat uit voort. Maar soms heb je pech en krijg je een totaal ander exemplaar. Dan had je te maken met een F1 hybride.


Soorten en smaken


De kleinste soorten, bes- en kerstomaatjes, zijn mijn favorieten. Die stop ik graag in mijn mond bij het langslopen. Het zijn vaak echte smaakbommetjes.



Maar een dikke plak ananastomaat op een boterham met kaas is ook niet verkeerd. Het is misschien nog wel lekkerder dan een gebakje.


Zwarte tomaten


Geen enkele tomaat is écht pikzwart. Het is een pallet van bruin, paars, donkerrood en alle tinten ertussenin. Ze zien er mysterieus en sjiek uit maar vallen wat smaak betreft vaak tegen. Ik heb al verschillende soorten uitgeprobeerd, maar ben nog geen toppertje tegengekomen.



Bij deze categorie tomaten is het zo, hoe meer zonlicht ze krijgen, hoe donkerder ze worden van kleur. In mijn geval blijven ze vaak aan de blekere kant. Ze krijgen wel altijd het meest zonnige plekje in de kas, maar dan nog staan ze vele uren per dag in de schaduw.


Tomatenproeverij


Tijdens een buurtfeest afgelopen zomer heb ik van de gelegenheid gebruik gemaakt om mijn tomaten aan een smaakproef te onderwerpen. Ik had een mooie schaal meegenomen met allemaal verschillende tomaten die op dat moment rijp waren.



De meesten waren al onder de indruk van alle vormen en kleuren die ze zagen.

Iedereen deed mee aan de test. Ze vonden het bijzonder om te ontdekken dat er zoveel smaakverschillen zijn. Dat proef je natuurlijk het beste als je verschillende soorten na elkaar eet.

Smaken zijn verschillend en heel persoonlijk. Zelf had ik de meeste tomaten al geproefd op een enkeling na. Toch heb ik door deze gezamelijke proeverij nog nieuwe dingen ontdekt. Het was heel leerzaam en vooral heel gezellig. San marzano nano



Een tomaat waar ik best veel van verwachtte maar die ontzettend is tegengevallen. Het zijn lage, zelftoppende planten en ze gaven een redelijke oogst. De tomaten waren jammer genoeg droog en smakeloos.


Summer cider apricot



Een mooie, warmoranje vleestomaat met heel weinig pitten. Het is een volle, romige tomaat met een neutrale smaak. Als ik één minpuntje moet noemen, is het de schil. Die is een beetje hard. Verder een prima tomaat.


Bananchick



Een leuke, oranje tomaat om te zien. Onderaan heeft ze precies een mond.

Je proeft een klein zuurtje maar verder is het een typische romatomaat. Leuk voor de afwisseling.


Green grape



Deze groene tomaatjes hebben het formaat van een pingpongbal. Ze zijn stevig en heel sappig en hebben een vrij neutrale smaak, niet zoet en niet zuur. Gewoon lekker.

De planten blijven vrij laag (zelftoppend) en vormen lange trossen. Een prima opbrengst voor een relatief kleine plant.


Lucid gem



Deze oranje vleestomaat met haar donkere schouders heeft mijn hart gestolen. Ze ziet er niet alleen prachtig uit maar is ook ontzettend lekker. Het vlees heeft een hele fijne structuur en is heel zoet van smaak. Absoluut een tomaat om te onthouden.

Malakhitovaya shkatulka



Een groene vleestomaat die bij rijping makkelijk te herkennen is aan het oranje zweempje. Ze hebben een volle tomatensmaak en zijn vlezig maar ook heel erg sappig. Als ze goed rijp zijn, zijn ze zoet maar je proeft ook iets fruitigs.

Een lekkere groene tomaat.

De naam betekent Malachite doosje, verwijzend naar het groene Malachite mineraal dat zeer populair was/is om te verwerken in juweeldoosjes.


Sun gold



Een héél zoet en héél sappig oranje cherrytomaatje dat mijn hart gestolen heeft. Je proeft ook wel iets fruitigs.

De plant maakt lange, waaiervormige trossen wat zorgt voor een goede opbrengst. Ze hebben het uistekend gedaan op ‘t Landje en in de moestuin. Ik had ook een plant in de kas staan, maar daar is de opbrengst toch altijd iets minder.

Een toppertje dat zeker vaker gaat terugkomen.

Krentje



Een heel klein, rood, mini tomaatje aan schattige trosjes.

In het begin heb ik de plant gediefd. Maar dat was bijna niet bij te houden. Op een gegeven moment heb ik hem gewoon zijn gang laten gaan. De plant staat buiten en de opbrengst is enorm nu er overal trosjes verschijnen

De smaak is niet bijzonder, eerder standaard en ze hebben een taai schilletje.

Ik heb deze tomaatjes, samen met gele bestomaatjes, ingemaakt in zoetzuur. Dat ziet er heel mooi uit. Nu nog even de smaak afwachten....


Gele bes tomaatjes



De piepkleine zaadjes van de gele bestomaatjes liggen ieder jaar op de stapel ‘zowiezo’. Ik heb geen officiële naam van dit tomaatje omdat ik de zaadjes geoogst heb uit een gekocht tomaatje.

De plant vormt grote trossen, met honderden bloemetjes die in de meeste gevallen uitgroeien tot superzoete, oranjegele tomaatjes. Ze zijn niet groter dan een erwtje. Je eet ze net als pinda’s. Eénmaal je eraan begint...

Vorig jaar heb ik uitgetest of het verschil uitmaakte als je de planten dieft of niet. Mijn ervaring is dat de opbrengst nagenoeg hetzelfde is. Je krijgt alleen enorme, warrige planten als je alles zijn gang laat gaan. Dus mijn voorkeur gaat naar dieven.

Dit jaar heb ik een plant buiten gezet om te kijken wat dat opleverde. Er hangen best veel tomaatjes aan, maar de conditie van de plant is een stuk minder dan in de kas.


Oranje cherry



Ook dit is een tomaatje waarvan ik geen naam weet. Het zijn ovale cherrytomaatjes, lekker stevig van structuur en heerlijk zoet. Het is een blijvertje. Het zijn ieder jaar de eerste tomaatjes die beginnen te kleuren.

De planten vormen mooie trossen en hebben een goede opbrengst.

Toen een aantal weken geleden de laatste trossen aan het kleuren waren, zag ik een paar flinke dieven staan. Die heb ik bewust laten staan. Ook de okselscheuten die daarna nog verschenen, heb ik laten doorgroeien. Ik was benieuwd of het nog wat zou worden. Er staan nu weer een heleboel bloemetjes in en er hangen zelfs alweer tomaatjes aan. Dus wie weet kunnen we er nog een lekker maaltje extra van plukken.


Cherry berry red



Een heel schattig, ontzettend zoet, ovaal pareltomaatje. De trostjes van deze tomatenplant zijn eerder waaiervormig. Leuke opbrengst, maar nooit genoeg omdat ze zo ontzettend lekker zijn. Ook de zaadjes van dit tomaatje heb ik zelf geoogst uit gekochte tomaatjes.

Dit jaar had ik twee planten. Dat worden er volgend jaar meer.


Roze cherry



Wanneer je dit tomaatje ziet, denk je dat ie rood is. Maar als hij naast een rode tomaat ligt, zie je duidelijk dat hij lichter is.

Dit rozerood cherrytomaatje heeft een goede opbrengst. Heel sappig en superzoet. Hij explodeert in je mond.

Deze behoort absoluut tot mijn favorieten.


Amethyst jewel



Een tomaat met een heel mooi kleurverloop tijdens het afrijpen. De groene tomaat krijgt eerst violet-paarse schouders. Daarna verandert de lichtgroene kleur in allerlei tinten roze. Het lijkt net porselein. Het is een mooie tomaat met een typische tomatensmaak. Niet uitgesproken zoet of zuur, eerder neutraal en zacht van smaak. Heel sappig.

Wel voorzichtig zijn met water geven tijdens het rijpingsproces. Deze soort heeft de neiging om snel te barsten.


Sveinbjörg



Een felgele tomaat met het formaat van een pingpongbal, iets langwerpig. Bovenop heef hij een paar vage, donkere strepen.

Romige tomaat met een niet uitgesproken smaak. Ik vind hem een beetje papperig. Het is een tomaat die ik niet snel opnieuw zal zaaien.


Brad’s atomic grape



Als je een echte ‘whauw’-tomaat wil zaaien, moet je beslist deze nemen. De planten zelf zagen er bij mij niet uit. Ik dacht dat ze ieder moment het loodje zouden leggen. Maar de tomaten maakten alles goed.

Wat een kleuren! Olijfgroen, mosterdgeel, terracotta, paars, lavendel, roest, koffiebruin,.... Een lust voor het oog!

Ze zijn stevig van structuur, lekker fris, kruidig, sappig en bovenal heerlijk zoet. Het vruchtvlees is groen gemarmerd met rood. Wel een taai schilletje. De opbrengst viel dit jaar wat tegen. Normaal moet deze soort een goede opbrengst leveren. Maar ik ga hem volgend jaar zeker opnieuw zaaien. Ook met minder opbrengst is het zeker de moeite waard. Dit prachtige kleurenpatroon wil je gewoon niet missen.


Antho white



Een heel lichtgeel cherrytomaatje met lavendelkleurige schoudertjes. Zacht van structuur. Mooi tomaatje om te zien, maar smaakt een beetje zuur.

Wel heb ik gemerkt dat ie heel gevoelig is voor barsten.


Redstar blossem



Een mooi, rond, stevig, oranje cherrytomaatje met een hele goede opbrengst. Maar helaas heeft hij de smaaktest slecht doorstaan. Zuur, bijna onrijpe smaak. De kleur zet je op het verkeerde been.

Deze zaadjes had ik ook uit gekochte tomaatjes geoogst. Die vond ik wel heel lekker. Dus misschien was dit geen geschikt tomaatje.


Ivory



Mooi zachtgeel, bijna crèmekleurig cherrytomaatje. Ovaal van vorm en een beetje blokkerig. De plant vormt mooie trossen met een goede opbrengst.

Het tomaatje heeft een stevig schilletje en smaakt lekker zoet. Bij de smaakproef vond iemand hem een beetje naar peer smaken.


Crème olijf cherry



Lijkt qua uitzicht heel erg op Ivory maar met iets rondere vormen. Ook de smaak is minder zoet, eerder een beetje zuur. Het is wel een lekker stevig tomaatje met een hoge opbrengst.

Voor sommige mensen van de tomatenproeverij was dit de favoriet. Ze omschreven het als een explosie.


Helsing junction blue



Een tomaatje met hele donkere schouders en een donkerrood buikje.

Hij heeft een typische frisse tomatensmaak, redelijk neutraal, wel heel sappig. Als je ze goed rijp laat worden, krijgen ze een zoetere smaak.

Een buurman zei: ‘Als je hem ziet liggen, dan denk je díe heeft doorgeleerd.’ Hij vond hem prachtig van kleur en er heel rijkelijk uitzien.


Mini marmande



Klein vultomaatje met een typische tomatensmaak, beetje kruidig en hartig. Leuk om kleine hapjes te maken. Ik had één plant buiten in de volle grond staan en die heeft een hele goede opbrengst gegeven. De tomaatjes zijn stevig van structuur.


Tomamuze



Een vultomaatje me een aangename structuur, een fijne bite. Prima smaak, beetje vlak. Net iets lekkerder dan de minimarmande, vind ik. Maar die heeft dan wel weer een smakelijkere kleur.


Green doctors



Een groen cherrytomaatje dat ik al enkele jaren kweek.

Sommige mensen vinden het lastig om te zien wanneer ze rijp zijn. Meestal krijgen ze een oranjegeel zweempje. En wanneer je de tomaat tussen duim en wijsvinger neemt, moet ie zachtjes meeveren als je er in knijpt. Dan is ie rijp.

Green doctors is een lekker zoet en sappig cherrytomaatje met een redelijke opbrengst. Hij staat hier meestal buiten in de volle grond.


Prince zebra



Een bruinig, peervormig tomaatje met groene strepen, net iets groter dan de doorsnee cherry.

De tomaat heeft een stevige schil, veel vruchtvlees, is sappig en fris met een vleugje zoet.

Ik had twee planten in de kas staan, en twee planten buiten in de moestuin. De planten die buiten stonden, stonden een beetje op een ongelukkige plaats. Ze kregen weinig zon. Wel heb ik gemerkt dat de tomaten uit de volle grond tweemaal zo groot worden dan de tomaten uit de kas. Daar staan ze in potten.

In de kas was deze soort gevoelig voor neusrot.

Het is soms moeilijk doseren met water geven. Krijgen ze te weinig, dan treedt er neusrot op. Geef je teveel, dan hebben andere soorten last van een gescheurde huid.


Black from tula



Deze hoort bij de categorie vleestomaten.

Zacht en romig van structuur. Lekker fris, beetje zuur, beetje zoet. Van alles wat dus. Intens maar kort van smaak. De meeste buren vonden dit een hele smaakvolle tomaat.

Hoe meer zonlicht hij krijgt, hoe donkerder hij wordt. Bij mij blijven ze aan de bleke kant door gebrek aan zon.

Ze zijn wel gevoelig voor barsten.


Evergreen



Een groene vleestomaat met een zachte structuur en een zachte tomatensmaak. Hij is sappig en neigt een beetje naar zuur.

Iemand van de jongere generatie vond deze tomaat er stoerder uitzien dan hij smaakte.


Hazel gold



Een mooie goudgele vleestomaat met een stevige structuur. Hij heeft een vrij neutrale smaak en is heel sappig.

Ideaal voor een gele tomatensoep. Tijdens het ontvellen merkte ik ook dat hij een superdun velletje heeft.


Oranje josé



Dit is ook weer een tomaat waar ik geen naam van heb. Ik heb hem genoemd naar de schenker van het velletje keukenpapier met de daarop gedroogde zaden. Dan weet ik voor mezelf precies om welke tomaat het gaat.

Zo heb ik trouwens ook allerlei dahlia’s in de tuin staan die Piet, Oane,... heten. Maar dat is weer een ander verhaal.

Deze tomaat is zacht en romig. Hij is sappig met een klein zuurtje.

Wat dacht je van een oranje tomatensoep? Door al die verschillende kleuren tomaten, kan je ook afwisselen in de kleuren van je tomatensoep. Heel verrassend om de reacties te horen. Door de kleur worden de meeste mensen op het verkeerde been gezet.


Bruine plooien



De zaadjes van deze tomaat kreeg ik ook op een velletje keukenpapier.

Het is een bruinrode tomaat met diepe plooien. Eigenlijk een hele onsmakelijke kleur als je ‘t mij vraagt. Ze is stevig en sappig, beetje zuur.


Queen of the night



Ronde oranjerode, enigzins gestreepte vruchten met een donkere blauwzwarte bovenste helft afkomstig van anthocyanine. Hoe meer de vruchten blootgesteld worden aan zonlicht hoe sterker dit antioxidant de vruchten blauw/zwart zal kleuren. Het is een tomaat het een hele mooie tekening.

Heel sappig vruchtvlees met een intense, kruidige tomatensmaak. Een lekkere tomaat! Van velen de favoriet tijdens het proeffestijn.


Pink tiger



Een langwerpig tomaatje dat eindigt in een scherp puntje. Ze heeft een stevig schilletje maar wel een lekkere, zachte smaak. Niet echt uitgesproken, beetje zoet, zeker niet zuur.


Green zebra



Een ronde groen-geel gestreepte tomaat. De structuur is een beetje melig en ze heeft een licht zuurtje. Niet meteen mijn favoriet.


Sutton



Deze tomaat komt uit de categorie ‘witte’ tomaten. Echt wit is hij niet, eerder crèmekleurig. Maar wel duidelijk lichter dan gele tomaten.

De vruchten zijn wat kleiner uitgevallen dan ik vewacht had. Aan de smaak verandert dat niets. Sutton bestaat bijna volledig uit vruchtvlees. Er zijn nauwelijks pitjes te ontdekken in deze tomaat.

Hij smaak heel fris en fruitig en als je goed proeft, kan je misschien een miniem zuurtje ontdekken.

Begin september had ik pas de eerste rijpe tomaat in de kas.


Orange russian oxeheart



Een mooie, aantrekkelijke, hartvormige tomaat in een warme, oranjerode kleur.

Ze heeft een zachte, romige smaak. Ietsje zoet.

Deze tomaat bestaat uitsluitend uit vruchtvlees. Ik heb zes tomaten ontleed en drie zaadjes gevonden. Dit was wel een wijze les voor me. Op de foto van de doorgesneden tomaat zie je een aantal zaden aan de rand zitten. Toen was ik nog niet bezig met zaden verzamelen. Maar nu weet ik dat ik bij dit soort tomaten iedere keer de zaadjes moet oogsten. Mijn hoop is nu gevestigd op de paar tomaten die nog in de kas hangen.


Yellow fire



Een helder oranjegele, rood gemarmerde romatomaat. Een typische pastatomaat met veel vruchtvlees. Neutrale smaak met een vleugje zoet.


Pride of flanders woolly



Als je eens wat anders wil, ga je voor deze tomaat.

De hele plant, inclusief de vruchten, is bedekt me donzige witte haartjes. De kleine lichtgroene vruchten met iets donkerdere strepen zien er heel aaibaar uit. Ze zijn nog zachter dan een perzikvelletje.

De tomaatjes zijn heel sappig en lekker zoet.



Zwart met een kleurtje



Een hele stevige, vaste cherrytomaat.

In een eerste stadium zijn ze zwart met groen. Daarna verandert het groen in mosterdgeel, terracotta of wijnrood. Het duurt lang voor ze volledig rijp zijn. Maar dan zijn ze heel sappig en zoet.

Zoals je al wel gemerkt hebt, is ook dit weer een tomaatje waar ik geen naam van weet.


Pink furry boar



Het is een ras met ronde, roze vruchten met lichtgroene strepen. Deze tomaat heeft een matte huid die voelt als fluweel. Heel bijzonder.

Het is een sappige tomaat met een dik, taai velletje. Typische tomatensmaak met een klein zuurtje.


Casadys folly



Een oranje met rood gestreepte romatomaat met stevig vruchtvlees. Beetje melig naar mijn mening. Fruitige smaak met een klein zuurtje.


Blush



Kleine, langwerpige, oranjegele vruchten met een rood, streperig wangetje. Bij volledige rijpheid zijn ze sappig en zoet.

Iemand uit het testpanel vond ze een paprikasmaakje hebben.

De opbrengst is binnen en buiten nagenoeg hetzelfde en redelijk te noemen.


Afternoon delight



Een vleestomaat met een mooi kleurenspectrum. Zacht abrikooskleurige tomaat met een donkere geribbelde bovenkant. Beetje in de tinten bordeau - aubergine.

Het is een stevige, sappige tomaat. Fris, ietsje zuur. Zelf vind ik ze een beetje flauw van smaak, niet echt uitgesproken.


Tèton de venus



Een vuurrode hartvormige tomaat. Lekker vlezig en stevig en neutraal van smaak. Prima voor soepen en sauzen. En deze soort is ook nog eens mooi om te zien.


Blue beauty



Een intens rode tomaat met donkere schouders. Stevig, sappig en fris.

Gewoon een lekkere tomaat.


Banana cream



Een mooie geel-witte tomaat, ovaal eindigend in een puntje.

Ze is stevig en sappig met een klein zuurtje en een harde schil. Het is een vaste tomaat met een lekkere, milde smaak. Leuk voor een lichtgele tomatensoep.


Ananastomaat



Deze vleestomaten staan buiten in de volle grond. We gaan richting eind september en ze zijn nog steeds niet rijp. De planten kwamen ook een beetje moeilijk op gang, vond ik.

Vorig jaar heeft hij het geweldig gedaan. En ik kan me de smaak nog als de dag van gisteren herinneren. Stevig en sappig en heerlijk zoet. Ze heeft ook een smakelijke, aantrekkelijke kleur. Eén van mijn favorieten onder de vleestomaten.


Lucky tiger


Tot mijn grote verbazing heb ik deze plant nergens terug kunnen vinden. Waarschijnlijk per vergissing alle vijf mijn planten uitgedeeld. Volgend jaar opnieuw uitproberen.


Dieven kan je stekken


Het gebeurt iedereen wel eens dat je een okselscheut over het hoofd gezien hebt. En in twee weken tijd kan die uitgroeien tot een flinke tak. Als je hem dan verwijdert en in een glas met water zet, zal hij snel wortels vormen.

Plant hem daarna gewoon in de kas of de tuin. Ik heb het dit jaar uitgeprobeerd met drie verschillende soorten. En de tomaatjes die eraan hangen, zijn nu aan het kleuren.



Phytophthora


Tegen het eind van de zomer, als we een vochtige periode gehad hebben, kunnen we er bijna op zitten wachten. Het is de vrees van iedere moestuinier: phytophthora, in de volksmond ‘tomatenziekte’.

Het begint meestal met bruine vlekken op de bladeren en de stengel. Daarna tast het ook de vruchten aan. Het gaat razend snel. In een paar dagen tijd kan je gezonde plant plots een vieze, rotte bende zijn. En uitgerekend dit jaar was het mijn beurt.

Ik heb meteen alle aangetaste planten volledig verwijderd en afgevoerd in dichte plastic zakken. De rijpe tomaten heb ik nog dezelfde dag tot sap verwerkt en de onrijpe trossen heb ik opgehangen om te laten kleuren. Ook van deze tomaten heb ik toen nog sap gemaakt.




Altijd op zoek



Dit waren mijn tomaten voor 2019. Ik ben zelf heel tevreden met de grote variatie aan kleuren en vormen. Mijn voorkeur gaat naar zoete tomaten. Maar zelfs daar zitten nog veel smaakverschillen in. Ook de textuur van de tomaat speelt een belangrijke rol.

De grootste favorieten komen volgend seizoen terug. En de komende maanden ga ik weer op zoek naar een paar mooie, nieuwe soorten om uit te proberen.




1,548 keer bekeken1 reactie
  • White Facebook Icon
  • White Pinterest Icon
  • White Instagram Icon

© 2020 by Moestuinkriebels.

Created by Britt Teunissen van Manen